Yêu cho đến cùng


1. PIERRE BARBET, Cuộc khổ nạn thân thể của Chúa Giêsu Kitô.
Trích dịch từ La Passion de Notre Seigneur Jésus-Christ selon le chirurgien.
Tái bản lần thứ 8. Apostolat des éditions. Paris, 1965. Trang 239-259.
2. KARL RAHNER, Trầm tư dưới chân Thánh giá.
Trích dịch từ Spiritualité pascale, phần Documents et Prières. Paris, DDB, 1957. Trang 275-258.
 
Cuộc khổ nạn thân thể của Chúa Giêsu
PIERRE BARBET

Lời giới thiệu
Cuộc Khổ Nạn của Chúa Giêsu đă được cả bốn Tin Mừng tường thuật lại, với nhiều chi tiết hơn bất cứ biến cố nào khác của đời Người. Nhưng thú thật, chúng ta không mấy xúc động khi đọc tŕnh thuật đó, khi muốn rung cảm với sự thống khổ của Chúa chúng ta, không mấy h́nh dung được những nỗi đớn đau Người đă gánh chịu. Trước nhất là v́ các thánh sử đă chẳng muốn làm tiểu thuyết gia, nhưng chỉ "vừa phải" và "lạnh lùng" (Pascal) ghi nhận sự kiện theo những mục tiêu thần học đă nhắm; thứ đến là v́ chúng ta không mấy thấu triệt ư nghĩa của những tiếng quá vắn gọn như: "bị đóng đinh", "đội măo gai", "chịu đánh đ̣n"...; sau hết là v́ đă quá quen nghe các thuật tŕnh Khổ Nạn. Để có thể rung cảm với Chúa Giêsu trong cuộc Thương Khó của Người, th́ ngoài một đức tin sâu xa và một t́nh mến sâu đậm, cần có một ít hiểu biết về cách giải thích bản văn Thánh Kinh, về khổ h́nh thập giá, về những diễn biến sinh lư xảy ra trong kẻ chịu thứ khổ h́nh như vậy, thứ khổ h́nh mà mọi nhà khảo cứu lịch sử đều nhất trí công nhận là tàn ác nhất, khủng khiếp nhất.
Pierre Barbet (= 1961) là một trong những người tạo cho ta các điều kiện vừa nói. Ông là một bác sĩ giải phẫu nổi tiếng tại Pháp đồng thời là một tín hữu nhiệt thành, ham mê khoa chú giải Thánh Kinh. Theo lời yêu cầu của một người bạn linh mục, ông đă nghiên cứu cuộc Khổ Nạn của Chúa dưới nhăn quan của một nhà khoa học, một bác sĩ giải phẫu, dựa trên bốn tŕnh thuật Thánh Kinh, các tài liệu cổ nói về khổ h́nh thập giá, các cuộc thí nghiệm khoa học trên thây người, nhất là dựa trên Bức Khăn Liệm hiện để tại thành Turinô nước Ư.
Chúng ta biết Khăn Liệm này là một thánh tích mà người ta cho rằng đă dùng để liệm xác Chúa Giêsu. Nó có in nhiều vết máu và vết thân thể của một kẻ bị đóng đinh. Người ta vẫn tôn kính nó từ bao thế kỷ và đến năm 1898 th́ được khoa nhiếp ảnh khám phá cách đặc biệt. Và kể từ đó, không biết bao nhiêu nhà khoa học, thần học, chú giải Thánh Kinh, cá nhân có, tập thể có, đă cúi ḿnh trên tấm khăn, phân tích, t́m hiểu đến từng centimét và hầu hết đă công bố nó là xác thực. Riêng bác sĩ Pierre Barbet đă nghiên cứu Khăn Liệm này từ năm 1932 để tái dựng cách chi tiết cuộc Khổ Nạn Chúa Giêsu và đă lần lượt cho ra các bài báo nói về "đôi tay của Đấng chịu đóng đinh" (1933), "đôi chân và nhát lưỡi đ̣ng" (1934), "việc hạ xác và khiêng đến mộ" (1938), "cuộc Khổ nạn thân thể của Chúa Giêsu" (1940), "việc chôn táng Chúa Giêsu" (1948). Đến năm 1950, ông viết thêm vài bài về Bức Khăn Liệm, việc đóng đinh theo khoa khảo cổ, các nguyên nhân gây ra cái chết, các đau khổ dọn đường, và cho xuất bản tất cả thành một cuốn sách nhan đề "Cuộc Khổ nạn của Chúa Giêsu Kitô theo nhà giải phẫu" (Apostolat des éditions, Paris. Tái bản lần thứ tám năm 1965).
Tài liệu mà chúng tôi chuyển dịch đây là chương kết luận tổng hợp của cuốn sách. Trong chương này, tác giả tŕnh bày tất cả cuộc Khổ nạn cách vắn gọn, chính xác và với một giọng văn vô cùng cảm động. Theo lời ông (trong bài tựa cuốn sách), tài liệu đă được rất nhiều người tán thưởng và đặc biệt đă được đem suy ngắm, giảng dạy trong mùa Chay, Tuần thánh.
Ước mong những trang được viết với con tim của một người tín hữu và khối óc của một nhà khoa học sau đây sẽ giúp chúng ta sống lại cuộc Khổ nạn của Đấng đă điên rồ chọn lấy khổ h́nh khủng khiếp nhất để hét to lên rằng Người yêu thương chúng ta.

* * *

Nếu có một chuyện hoang đường ăn sâu vào các tâm trí, th́ đó là chuyện hoang đường về sự nhẫn tâm lạnh lùng của các y sĩ giải phẫu: việc thao tác tập luyện không làm cùn đi những cảm giác và thói quen phải làm một "điều ác" v́ một điều thiện chẳng đặt chúng tôi trong một t́nh trạng vô cảm xúc cách b́nh thản sao? Điều ấy sai lạc hoàn toàn. Cho dẫu chúng tôi cố cứng rắn, không để cảm xúc lộ ra cũng như làm trở ngại công việc giải phẫu, th́ ḷng thương xót trong chúng tôi vẫn luôn luôn sống động và được tinh tế thêm cùng với tuổi đời. Khi người ta đă lâu năm nghiêng ḿnh trên đau khổ của kẻ khác, đă đích thân nếm thử, th́ chắc chắn người ta dễ thương xót hơn là lănh đạm, bởi lẽ người ta biết rơ nỗi đau đớn cùng với các nguyên nhân và hậu quả của nó hơn.
V́ thế, khi một y sĩ giải phẫu đă suy ngắm về các đau khổ của cuộc Khổ nạn, đă phân tích thời gian và các hoàn cảnh sinh lư của cuộc Khổ nạn đó, đă chăm chú tái dựng có phương pháp hết mọi giai đoạn của nỗi đớn đau trong một đêm và một ngày này, th́ ông ta có thể cảm thông với các đau khổ của Đức Kitô hơn nhà giảng thuyết hùng biện nhất, hơn nhà khổ hạnh thánh thiện nhất (trừ ra những vị đă được linh kiến trực tiếp và đă thất kinh v́ cảnh tượng này). Tôi xin cam đoan với các bạn rằng đấy thật là kinh khủng, kinh khủng đến độ tôi không c̣n dám nghĩ tới. Chắc hẳn là hèn nhát thật, nhưng tôi nghĩ phải có một nhân đức anh hùng hay là không hiểu, phải là một vị thánh hay một kẻ vô ư thức nếu muốn đi Đàng Thánh giá. Phần tôi, tôi không thể đi được nữa.
Tuy nhiên, người ta đă yêu cầu tôi viết lại chính Đàng Thánh giá đó, và tôi chẳng muốn chối từ, v́ xác tín rằng công việc sẽ sinh ích. Ôi Giêsu nhân lành và dịu dàng, xin đến giúp con. Xin giúp con biết giải thích các đau khổ Chúa đă gánh chịu. Có lẽ khi cố gắng khách quan, đem "tính lănh đạm" của nghề giải phẫu mà đè nén cảm xúc, tôi sẽ có thể đi đến cùng. Nhưng nếu chưa xong mà tôi đă khóc nức nở, th́ xin bạn độc giả hăy làm như tôi, đừng xấu hổ ǵ hết; đó là dấu bạn đă hiểu. Vậy xin mời theo tôi. Hướng dẫn viên của chúng ta là Kinh Thánh và Bức Khăn Liệm, bức khăn mà việc nghiên cứu theo khoa học đă chứng minh cho tôi thấy là xác thực hoàn toàn.
Thật ra, cuộc Khổ nạn đă bắt đầu từ ngày Giáng sinh, bởi lẽ Chúa Giêsu, trong sự toàn tri, đă luôn luôn biết, thấy và muốn các đau khổ đang chờ đợi nhân tính Người. Giọt máu đầu tiên đổ ra cho chúng ta là vào lúc Cắt b́, tám ngày sau Giáng sinh. Ta đă có thể tưởng tượng ra cảm giác nào được gây nên cho một con người đă thấy trước chính xác nỗi thống khổ ḿnh sẽ chịu.
Trong thực tế, lễ toàn thiêu khởi sự từ chính Ghetsêmani. Sau khi đă ban Ḿnh Người cho môn đồ ăn và Máu Người cho môn đồ uống, Chúa Giêsu kéo họ vào vườn Cây dầu, nơi thầy tṛ vẫn có thói quen họp mặt. Để họ lại ở cổng, Người đem 3 môn đồ thân tín đi xa hơn rồi tách khỏi ba ông này chừng một khoảng ném đá, để sửa soạn cầu nguyện. Người biết giờ của ḿnh đă điểm. Chính Người đă tống cổ tên phản bội làng Karioth: "Ngươi tính làm ǵ th́ làm mau đi" (Ga 13,27). Người nóng ḷng kết thúc. Nhưng v́ Người đă mặc lấy thân nô lệ là nhân tính của chúng ta khi nhập thể, nên nhân tính này nổi loạn lên và đó là tất cả thảm kịch của cuộc chiến đấu giữa ư chí Người với bản tính: "Người khởi sự kinh hoảng và âu sầu" (Mc 14,33).
Chén Người phải uống chứa đựng hai thứ đắng cay. Trước hết là tội lỗi nhân loại mà Người, Đấng Công chính, phải mang lấy để cứu rỗi anh em ḿnh và đây hẳn là điều cam go nhất, là một thử thách mà chúng ta không thể tưởng tượng, v́ chỉ những kẻ thánh thiện nhất trong chúng ta mới cảm thấy sự bất xứng và đê tiện của ḿnh một cách sâu sắc. Có lẽ chúng ta hiểu hơn sự tiên cảm, tiền nếm các cực h́nh thân xác Người đă phải chịu trong tư tưởng; tuy nhiên chúng ta cũng chỉ kinh nghiệm sự rùng ḿnh về các đau khổ quá khứ thôi. Đó là một điều không thể tả. "Lạy Cha, nếu Cha muốn, xin cất chén này đi khỏi con! Song đừng cho ư của con, mà là ư của Cha được thành sự" (Lc 22,42). Đây chính là nhân tính của Người đang nói... và đang quy phục, v́ thần tính của Người biết cái ḿnh vẫn muốn từ muôn thuở; con người nơi Chúa Giêsu ở vào một thế bí. Trong lúc đó, ba môn đồ thân tín say ngủ; thánh Luca nói: họ say ngủ "v́ buồn phiền" (22,45). Tội nghiệp!
Cuộc chiến đấu thật là kinh khủng; một thiên thần đến trợ lực cho Người và xem ra để cùng lúc đón lấy sự chấp thuận của Người. "Đi vào cơn chiến đấu, Người cầu nguyện khẩn thiết hơn, và mồ hôi Người nên như những cục máu đông nhỏ xuống đất" (Lc 22,44). Đây là mồ hôi máu mà một vài nhà chú giải duy lư, v́ ngửi thấy có mùi phép lạ, đă cho rằng chỉ là một h́nh ảnh tượng trưng thôi. Người ta lấy làm lạ khi thấy các tay duy vật tân thời này đă có thể thốt ra trong lănh vực khoa học không biết bao nhiêu điều ngu ngốc. Lưu ư cho rằng vị thánh sử duy nhất đă ghi lại sự kiện là một y sĩ. Và vị đồng nghiệp Luca khả kính của chúng tôi, "lương y quư mến" (Cl 4,14), đă làm công việc đó với sự chính xác, găy gọn của một thầy thuốc lâm sàng lành nghề. Chứng mồ hôi máu là một hiện tượng rất hiếm nhưng rất rơ rệt. Như bác sĩ Le Bec viết, nó xảy ra "trong những điều kiện vô cùng đặc biệt: suy nhược nặng về mặt thể lư, kèm theo chấn động khủng khiếp trong tâm thần, do bị một cảm xúc sâu xa, lo sợ dữ dội". "Người khởi sự kinh hoảng và âu sầu". Ở đây, nỗi kinh hoàng đă lên đến tột đỉnh và sự chấn động tâm thần cũng thế. Hai điều này được Luca diễn tả qua từ "agonia", mà trong hy ngữ, vừa có nghĩa "chiến đấu" vừa có nghĩa "lo âu hồi hộp". "Và mồ hôi Người nên như những cục máu đông nhỏ xuống đất".
Xin được phép giải thích hiện tượng này. Đây là sự trương giăn dữ dội các mao mạch dưới da khiến chúng bị vỡ ở chỗ tiếp xúc với các túi cùng của hàng triệu tuyến mồ hôi. Máu trộn lẫn với mồ hôi và đông lại trên da, sau khi xuất khỏi thân thể. Chính hỗn hợp mồ hôi với máu đông đó tụ lại và chảy khắp thân với một số lượng đủ để rơi xuống đất. Xin lưu ư: sự xuất huyết tế vi này xảy ra trong tất cả lớp da, khiến toàn thể da bị thương tổn, bị ê ẩm, bị mềm đi, mặc sức lănh đủ mọi trận đ̣n sắp tới. Nhưng ta hăy để đó đă.
V́ này Giuđa và đám đầy tớ của Thượng hội đồng đă đến, vơ trang gươm giáo và gậy gộc; chúng đem theo đèn đuốc lẫn giây thừng. Cũng có cả cơ binh Đền thờ do viên quản cơ điều khiển. Người ta đă cẩn thận tránh báo động quân Rôma và đội lính đồn Antônia. Phiên những kẻ này sẽ đến khi người Do thái đă tuyên án và xin tổng trấn Philatô phê chuẩn. Chúa Giêsu tiến ra, và để tỏ uy lực lần sau hết trước khi phó mặc cho thánh ư Thiên Chúa, Người phán một lời quật ngă đám vây bắt xuống đất. Ông Phêrô can đảm lợi dụng cơ hội này để chém đứt tai tên Mankhô và Chúa Giêsu đă gắn lại. Phép lạ cuối cùng của Người.
Nhưng lũ đông ḥ hét đă vội trấn tĩnh và xông vào trói chặt Đức Kitô; chúng lôi Người đi không mấy nhă nhặn, có thể tin như vậy, để đám tùy tùng chạy thoát. Đây là sự bỏ rơi, ít nhất theo vẻ bề ngoài. Tuy nhiên Chúa Giêsu biết Phêrô và Gioan vẫn theo Người "xa xa" (Mc 14,54; Ga 19,15) và biết Máccô sẽ chỉ thoát cuộc vây bắt nhờ để ḿnh trần chạy trốn, bỏ lại cho đám lính gác tấm khăn choàng thân thể.
Này đây họ đă đến trước Caipha và Thượng hội đồng. V́ c̣n đang đêm nên chỉ có thể thẩm vấn sơ khởi. Chúa Giêsu từ chối trả lời: giáo thuyết của Người, Người đă rao giảng cách công khai. Caipha bối rối, giận dữ, và một cận vệ của ông thấy thế đă tặng cho bị can một cái tát như trời giáng: "Dám trả lời Thượng tế như vậy ư?" (Ga 18,22).
Nhưng đây vẫn chưa là ǵ cả; phải đợi đến sáng ngày mai, khi lấy khẩu cung các nhân chứng. Chúa Giêsu bị kéo ra khỏi pḥng; ngang qua sân, Người thấy Phêrô, kẻ ba bận chối ḿnh, và bằng một tia nh́n, Người tha thứ cho ông. Người bị lôi xuống pḥng dưới, và ở đấy, đám đầy tớ vô lại được thỏa thích hành hạ tên ngôn sứ giả (bị trói chặt) mà mới đây đă quật chúng xuống đất bằng một tṛ quỷ thuật nào đó không ai hiểu. Chúng dồn dập tát tai, đấm đá, khạc nhổ vào mặt Người; và cũng v́ chẳng có cách nào ngủ được, chúng phải giải trí đôi chút cho vui. Một tấm khăn phủ chụp đầu Người và mỗi tên thử một phát; những cú bạt tai vang lên bốp bốp, nghe thật tàn nhẫn: "Hỡi Kitô, hăy làm tiên tri đi. Hăy nói cho bọn ta biết: ai đă đánh mày" (Mt 26,68). Toàn thân Người đau đớn, đầu Người rung lên như một quả chuông; Người cảm thấy choáng váng... và vẫn im lặng. Có thể nói một lời làm chúng thất kinh, "nhưng Người chẳng hé môi một chút" (Is 53,7). Cuối cùng, lũ côn đồ chán nản và để Chúa Giêsu ngồi đợi.
Trời vừa sáng là phiên xử thứ hai với một loạt gian chứng thảm hại chẳng chứng minh được ǵ. Người phải tự kết án bằng cách quả quyết ḿnh là Con Thiên Chúa, và tên hề mạt hạng Caipha đă lập tức xé áo tuyên bố là phạm thượng. Giờ chỉ c̣n xin Rôma cái án tử mà họ vẫn tự dành hẳn trong cái xứ bảo hộ này là xong.
Mỏi mệt và nhừ tử v́ bao cú đánh, Chúa Giêsu bị lôi đến đầu mút Giêrusalem, lên phần thành thượng, tới tháp Antônia, một loại thành quách được quyền lực Rôma dùng để duy tŕ trật tự trong cái đô thị quá sôi sục này một cách như ư. Vinh quang Rôma được đại diện ở đây bởi một viên chức khốn khổ là Philatô, một thị dân rôma tầm thường thuộc giai cấp hiệp sĩ, một kẻ hănh tiến quá sung sướng được cai trị, dù cách khó khăn, một dân tộc cuồng tín, thù nghịch và giả h́nh. Philatô rất ưu tư bảo vệ địa vị, nhưng ông bị kẹt giữa các mệnh lệnh từ chính quốc và các âm mưu thâm hiểm của những tên Do thái này, những kẻ đôi lúc rất được các Hoàng đế sủng ái. Tóm lại, đây là một con người khốn khổ. Ông ta chỉ có một đạo, nếu có một đạo, đó là đạo thờ Hoàng đế. Ông là sản phẩm tầm thường của nền văn minh man rợ, của thứ văn hóa duy vật. Nhưng oán giận ông mà làm ǵ? Được nắn đúc sao, ông ra như vậy; sinh mạng con người đối với ông không giá trị mấy, đặc biệt nếu đó chẳng phải là một công dân rôma. Ông đă không được dạy về ḷng thương xót, mà chỉ biết có một bổn phận độc nhất: duy tŕ trật tự. Mọi tên Do thái hay gây gổ, dối trá và mê tín này, với đủ thứ cấm kỵ và thói động ǵ cũng tắm rửa của chúng, với tính đê hèn và xấc xược của chúng, với bao phen chúng tố cáo cách bẩn thỉu tại Bộ Thuộc địa một viên chức chỉ biết làm phận sự hết sức, tất cả những cái đó đều khiến ông ghê tởm. Ông khinh bỉ chúng... và ông sợ chúng.
Trái lại Chúa Giêsu, dù tŕnh diện trước ông với đầy vết tím thâm và đờm răi, vẫn khiến ông có cảm t́nh và kính phục. Ông sắp làm tất cả những ǵ có thể để kéo Người khỏi nanh vuốt của bọn điên cuồng ấy: "Ông cố t́m cách tha Người" (Ga 19,12). Ông tự nhủ: "Giêsu là người Galilê, vậy ta hăy đưa y sang lăo Hêrôđê cáo già, tên tiểu vương bù nh́n mà vẫn cho ḿnh là một nhân vật nào đấy". Nhưng Chúa Giêsu khinh bỉ con cáo già và chẳng đáp ông ta một lời nào cả. Đây Người bị dẫn về lại, với lũ côn đồ gào thét, với đám Biệt phái vừa luôn mồm the thé vừa lúc lắc cḥm râu. Philatô buột miệng: "Những cuộc thương nghị này thật là bẩn thỉu! Hăy đứng ngoài kia, cái bọn cứ tưởng hễ vào một phủ đường rôma là ra ô uế".
Philatô bắt đầu hỏi cung con người khiến ông thương cảm. Và Chúa Giêsu không khinh bỉ ông. Người xót thương sự vô tri của ông; Người dịu dàng trả lời ông và c̣n cố chỉ vẻ cho ông nữa. Ông nghĩ: "Chà! Nếu chỉ có bọn vô lại đang ḥ hét ngoài kia, th́ chỉ cần đội lính nhất tề cầm giáo xông ra là đủ làm câm họng những đứa to mồm nhất và giải tán những đứa khác. Ḿnh mới ra lệnh hạ sát trong Đền thờ mấy tên Galilê xuẩn động chứ có lâu la ǵ đâu. Vâng, nhưng bọn nghị viên thâm hiểm ấy đă khởi sự phao tin rằng ḿnh chẳng phải là bạn của Hoàng đế và như thế th́ không thể đùa giỡn được. Vả lại, bao chuyện Vua dân Do thái, Con Thiên Chúa, Đấng Thiên sai nghĩa là ǵ?" Nếu đă từng đọc Thánh Kinh, có lẽ Philatô sẽ là một Nicôđêmô khác, v́ Nicôđêmô cũng là một kẻ hèn nhát; nhưng chính sự hèn nhát đó sắp khiến đê vỡ bờ tràn. "Ông này quả là một người công chính; ḿnh sẽ cho đánh đ̣n (lư luận kiểu rôma!), biết đâu bọn vũ phu kia sẽ động t́nh trắc ẩn!".
Nhưng tôi cũng là một kẻ hèn nhát; v́ sở dĩ tôi lần lữa biện hộ cho tay thị dân rôma thảm hại trên, là cốt cho nỗi đớn đau của ḿnh đến chậm lại. "Bấy giờ Philatô truyền đem Chúa Giêsu đi và đánh đ̣n Người" (Ga 19,1).
Toán lính gác dẫn Chúa Giêsu vào pḥng chính của phủ đường và kêu tất cả đội binh đến yểm trợ; trong xứ bị trị này, tṛ tiêu khiển rất hiếm. Tuy nhiên nên nhớ Chúa đă thường tỏ thiện cảm đặc biệt với các quân nhân. Người đă ngợi khen ḷng tin tưởng, đức khiêm tốn cũng như sự ân cần âu yếm của viên bách quản đối với tên đầy tớ mà Người đă cho b́nh phục! Và chốc lát nữa, chính viên bách quản canh đồi Canvê sẽ là kẻ đầu tiên công bố Người là Con Thiên Chúa. Nhưng ở đây đội binh như bị xâm chiếm bởi một cơn điên cuồng tập thể mà Philatô đă không ngờ. V́ có Satan đứng đấy, khơi nỗi căm hờn cho họ.
Và lần này không nói năng ǵ nữa, chỉ toàn là đánh thôi. Bọn lính lột áo Người và để trần truồng mà xích vào một cây cột giữa pḥng chính. Đôi cánh tay Người bị kéo lên không và cổ tay bị trói vào đỉnh cột.
Để đánh đ̣n, đám lính dùng roi có nhiều dây da, đầu mỗi dây gắn hai viên ch́ hay hai cục xương nhỏ. (Các vết tích trên Khăn Liệm ít ra tương ứng với loại roi có tua này). Luật Do thái ấn định 39 đ̣n thôi. Nhưng bọn lư h́nh là những tên lính viễn chinh hung dữ điên cuồng, nên chúng đánh cho đến khi nạn nhân gần ngất xỉu. Trong thực tế, các dấu vết trên Khăm Liệm có rất nhiều và phần lớn đều nằm ở mặt sau, v́ phần trước thân thể dựa vào cột. Người ta thấy chúng trên vai, trên lưng, trên thắt lưng và trước ngực. Các ngọn roi c̣n xuống thấu đùi, thấu bắp chân nữa; và ở đó các tua da ṿng quanh chân, in một đường lằn lên mặt trước cẳng chân.
Có 2 lư h́nh đứng hai bên, tên cao tên thấp (người ta suy ra như thế từ hướng của các vết trên Khăn Liệm). Chúng đánh dồn dập, với tất cả sức lực ḿnh. Trong những cú đầu, các tua roi để lại nhiều vệt dài xanh mét, nhiều vết bầm tím dưới da. Xin nhớ cho: da Chúa Giêsu đă bị biến đổi và đau nhức lên bởi hàng triệu chỗ xuất huyết bên trong khi Người đổ mồ hôi máu. Nay các viên ch́ c̣n in dấu sâu hơn nữa. Rồi da bị máu thấm đầy, mềm dần, nứt ra dưới những ngọn đ̣n mới. Máu phun, nhiều mảng da tách rời và treo lủng lẳng. Tất cả phía sau chỉ c̣n là một mặt phẳng đỏ ḷm, trên ấy nổi lên nhiều đường rănh lớn và chi chít những vết thương sâu hơn do các viên ch́ để lại. Chính các vết thương h́nh quả tạ này sẽ in lên Khăn Liệm về sau.
Cứ mỗi ngọn đ̣n, thân thể Chúa Giêsu giật nẩy lên một cách đau đớn. Nhưng Người chẳng mở miệng và sự câm lặng ấy càng gia tăng cơn điên cuồng quỷ quái của các lư h́nh hơn. Đây không c̣n là việc thực thi cách lạnh lùng một mệnh lệnh ṭa án, nhưng là cơn cuồng nộ của một bầy quỷ. Máu chảy dầm dề từ hai vai xuống đất, phủ đầy sàn gạch, và cứ mỗi lần roi cất lên là bắn như mưa vào áo choàng đỏ của tốp lính đứng xem. Nhưng chẳng mấy chốc kẻ bị hành h́nh đă kiệt lực: một thứ mồ hôi lạnh tuôn ra trên trán Người; đầu quay cuồng lảo đảo như muốn nôn mửa và Người cảm thấy ớn lạnh khắp xương sống. Đôi chân Người quỵ xuống, và nếu cổ tay không được treo rất cao th́ có lẽ Người đă gục ngă trên vũng máu đào. "Dù ta không đếm nhưng như thế th́ nó cũng đă lănh đủ. Dẫu sao, đă có lệnh không được giết nó bằng roi. Hăy để cho nó hồi tỉnh; c̣n lắm tṛ giải trí!"
"A! tên đại ngu này tự xưng là vua, mà là vua tụi Do thái nữa chứ, thực lố lăng đến cực điểm! Nó đă phải khổ sở v́ thần dân nó; thôi, chẳng can ǵ, chúng ta sẽ là thần dân nó vậy. Mau! Kiếm một áo choàng, một vương trượng mau!" Chúng đặt Người ngồi trên một đế cột (vương quyền không vững lắm!). Một tấm áo choàng cũ của lính Rôma khoác lên vai trần làm vương phục, một cây sậy lớn được nhét vào tay phải và như thế là hoàn toàn nếu có thêm một triều thiên. (Triều thiên này là một vật độc đáo; trong mười chín thế kỷ nữa, nó sẽ giúp nhận ra Người, v́ đă chẳng có một tội nhân thập giá nào mang nó cả). Trong góc, có một bó củi vụn gồm nhiều loại cây nhỏ mọc um tùm trong các bụi bờ vùng ngoại ô. Chúng dễ uốn, có gai dài, dài hơn, sắc hơn và cứng hơn cây xiêm gai nữa. Người ta cẩn thận đan thành một thứ mủng rồi chụp lên chỏm đầu Người. Đoạn bẻ cụp miệng mủng xuống và với một cái dải bằng lác xoắn lại, người ta siết chặt đầu ngang trán và gáy Chúa Giêsu.
Gai đâm thâu da đầu và chảy máu. (Y sĩ giải phẫu chúng tôi biết thế nào là chảy máu da đầu). Lập tức sọ phết đầy máu đông; nhiều gịng suối máu chảy xuống trên trán, dưới dải lác, tưới ướt những mớ tóc rối bù và ngập cả cḥm râu.
Hài kịch bái yết khởi sự. Các tên lính lần lượt đến bái gối trước Người, nhăn mặt cách ghê tởm, rồi tát Người một cái nên thân: "Kính chào vua Do thái!". Nhưng Chúa Giêsu không buồn đáp lại. Khuôn mặt hốc hác và tái xanh của Người chẳng chút nhúc nhích. Điên tiết lên, đám thần dân trung tín nhổ toẹt vào mặt Người, hét lớn: "Đưa vương trượng đây, không biết cầm ǵ cả!" Bụp! một phát thật mạnh trên mũ gai, gai càng đâm sâu vào, rồi một trận mưa gậy tới tấp. Tôi không c̣n nhớ có phải là từ một trong các tên lính Rôma ấy hay từ một trong các đầy tớ của Thượng hội đồng mà Chúa Giêsu đă lănh phát gậy mạnh tôi đang thấy đây không. Phát gậy đánh xiên này đă để lại trên má phải một vết bầm dập khủng khiếp và làm cho chiếc mũi Do thái quư phái của Người méo mó đi v́ găy xương sụn. Máu tuôn ra từ hai lỗ mũi chảy xuống râu mép. Lạy Chúa tôi, đủ rồi!
Nhưng này Philatô đă trở lại, hơi lo âu về số phận tù nhân: "Không biết bọn vũ phu kia đă làm ǵ? Ái chà! Chúng đă tẩn cho y một trận đích đáng. Làm sao mà tụi Do thái không thỏa măn!" Rồi ông đem Chúa ra nơi bao lơn phủ đường cho họ xem, trong vương phục của Người, hơi kinh ngạc thấy ḿnh cũng có chút xót thương đối với tấm giẻ rách mang dạng người ấy. Nhưng ông đă không tính đến nỗi căm hờn của họ: "Đem đi, đóng đinh nó vào thập giá!" (Ga 19,15). Đồ quỷ! Nhất là luận điệu kinh khủng đối với ông: "Nó đă tự xưng là vua; nếu ông tha nó, ông chẳng c̣n là bạn thiết của Hoàng đế nữa!" Bấy giờ con người hèn nhát bỏ cuộc và rửa tay. Nhưng, như thánh Augustinô sẽ viết, "hỡi Philatô, không phải ông đă giết Người, song chính là quân Do thái với ba tấc lưỡi sắc bén của họ; sánh với họ, ông c̣n vô tội hơn" (Tr. super psalmos, Ps 63).
Chúa Giêsu bị lột chiếc áo choàng đỏ đă dính vào mọi vết thương của Người. Máu lại tuôn chảy; Người ớn lạnh toàn thân. Bọn lính mặc lại cho Người y phục mà bây giờ th́ nhuộm một màu đỏ thắm. Cây thập giá đă sẵn, họ tức tốc đặt lên vai phải Người. Nhờ phép lạ nghị lực nào mà Người có thể đứng vững dưới gánh nặng ấy? Thật ra, không phải tất cả cây thập giá, nhưng chỉ có thanh ngang (patibulum) mà Người phải vác tới Núi Sọ, nhưng thanh ngang này cũng đă nặng tới 50 kilô. Cây cột đứng (stipes) đă chôn sẵn tại Canvê rồi.
Và Người bắt đầu cất bước, hai bàn chân không dẫm lên những con đường gồ ghề đá sỏi. Toán lính nắm những sợi dây cột ngang lưng Người, lo lắng chẳng biết Người có đi tới đích không. Hai tên trộm bước theo làm thành một bọn. May thay, con đường không dài lắm, chỉ khoảng 600 mét, và đồi Canvê gần như nằm ngoài cửa Ephraim. Nhưng lộ tŕnh này rất gồ ghề, ngay cả bên trong thành lũy. Chúa Giêsu cực nhọc lê từng bước và lắm lần ngă quỵ. Người bổ xuống trên hai đầu gối mà chẳng mấy chốc, chỉ c̣n là một vết thương. Các binh sĩ hộ tống lôi Người đứng lên nhưng không ngược đăi lắm: chúng cảm thấy Người có thể chết dọc đường bất đắc kỳ tử.
Và luôn luôn cái đ̣n ngang sù ś đó, nằm thăng bằng trên vai, làm cho vai bị thương cũng như muốn hết sức lơm sâu vào. Điều này tôi biết rơ: v́ ngày xưa, trong ngành công binh, tôi đă từng khuân vác nhiều đ̣n ngang đường xe lửa bào láng, và tôi biết cái cảm giác lơm sâu trong đôi vai cứng cát lành lặn. Nhưng vai của Người th́ phủ đầy vết thương, chúng cứ mở ra, rộng dần và đào sâu thêm mỗi lần cất bước. Người kiệt lực. Trên chiếc áo lót không đường khâu của Người, một vết máu to tướng măi lan dần và chạy dài thấu lưng. Người c̣n ngă xuống và lần này th́ nằm sóng sượt; đ̣n ngang tuột khỏi tay, quật vào lưng, khiến lưng sây sát. Người có thể chỗi dậy được nữa không? May thay vừa đi qua một kẻ từ ngoài đồng về, ông Simon làng Kyrênê, người mà rồi đây, như hai con là Alêxandrô và Ruphô, sẽ là một kitô hữu ngoan đạo. Tốp lính trưng dụng ông để vác cây đ̣n ngang; ông già tử tế không xin ǵ hơn nữa. Được lắm chứ! Sau hết, chỉ c̣n đồi Gôngôta phải leo, và người ta cũng cực nhọc lên được tới đỉnh. Chúa Giêsu ngă gục xuống và việc đóng đinh bắt đầu.
Ồ! Không rắc rối lắm; các lư h́nh biết rơ nghề của họ. Trước hết phải lột trần Người ra. Áo trên th́ c̣n dễ. Nhưng chiếc áo lót đă dính sâu vào mọi vết thương, có thể nói vào toàn thân Người, th́ lột ra là một cực h́nh khủng khiếp. Bạn đă có bao giờ lột một miếng băng dính khô vào một vết thương giập mà lớn chưa? Hay chính bạn đă có bao giờ chịu đựng thử thách ấy mà đôi lúc phải đánh thuốc mê chưa? Nếu có, th́ bạn có thể biết được đấy là ǵ. Mỗi sợi vải dính vào lớp thịt và khi kéo lên, nó lại giựt ra một trong vô số mút dây thần kinh để trần trong vết thương đó. Cả ngàn cơn va chạm đau đớn này cộng với nhau, nhân với nhau, càng lúc càng khiến hệ thần kinh chấn động. Thế mà ở đây đâu phải thương tổn một nơi, nhưng hầu như khắp mặt thân thể, đặc biệt trên cái lưng tơi tả này. Các lư h́nh vội vă nên chẳng nhẹ tay ǵ hết. Có lẽ như vậy tốt hơn, nhưng làm sao nỗi buốt đau khốc liệt đó không gây nên bất tỉnh? Rơ ràng là từ đầu đến cuối, Chúa Giêsu điều khiển, làm chủ cuộc Khổ nạn của Người.
Máu chảy xối một lần nữa. Người ta đè ngửa Chúa Giêsu xuống. Họ có để lại cho Người chiếc khố nhỏ mà v́ liêm sỉ, dân Do thái vẫn dành cho các tử tội không? Thú thật tôi chẳng biết: điều đó không quan trọng. Dẫu sao, trong Khăn Liệm, Người sẽ trần truồng. Các vết thương ở lưng, đùi, bắp chân bám đầy bụi và sạn nhỏ. Người được đặt nằm dưới cây cột đứng, hai vai kê lên đ̣n ngang. Lư h́nh đo kích tấc, khoan sẵn lỗ để đinh dễ thâu xuống, và sự kinh khủng bắt đầu.
Một trợ thủ kéo dài cánh tay Chúa ra, ḷng bàn tay để ngửa. Tên lư h́nh cầm lấy đinh (một cái đinh dài, vuông, nhọn, đầu rộng khoảng 8mm), đâm lên cổ tay, nơi nếp trước mà y quá quen do kinh nghiệm. Và chỉ một nhát búa là đinh đă thâu xuống gỗ, thêm vài cú đập mạnh là cắm chắc.
Chúa Giêsu đă không la lên, tuy nhiên khuôn mặt Người co rúm lại một cách khủng khiếp. Nhưng nhất là cùng lúc ấy tôi thấy ngón cái của Người bẻ gập một cách chớp nhoáng, dữ dội vào ḷng bàn tay: dây thần kinh giữa của Người đă bị chạm. Tôi cảm thấy điều Người đă cảm thấy: một cơn đau nhói khôn tả, phân tán khắp mọi ngón tay, phóng lên vai như một tia lửa và nổ tung trong năo bộ Người. Cơn đau v́ bị thương các thân thần kinh lớn đó là cơn đau ghê gớm nhất mà một người có thể cảm nhận được. Nó hầu như luôn gây bất tỉnh và như thế là có phúc lắm. Nhưng Chúa Giêsu đă không muốn bất tỉnh. Càng dễ bất tỉnh hơn nếu dây thần kinh bị chặt đứt hoàn toàn. Nhưng không, tôi đă có kinh nghiệm: nó chỉ bị hủy một phần thôi; vết thương của thân thần kinh vẫn c̣n đụng chạm tới cái đinh ấy; và lát nữa đây, khi thân ḿnh đă được treo lên, dây thần kinh sẽ căng mạnh trên đinh như sợi dây vĩ cầm trên ngựa đỡ. Nó sẽ rung mỗi lần lắc lư, mỗi lần cử động, khơi dậy cơn đau khủng khiếp. Mà liên tiếp như thế ba giờ đồng hồ.
Cánh tay kia cũng bị tên trợ thủ kéo ra; các cử chỉ lúc năy được lặp lại, cùng với các cơn đau như thế. Nhưng lần này Chúa Giêsu biết có ǵ đang chờ đợi. Giờ đây Người đă bị đóng chặt lên đ̣n ngang, hai vai và hai cánh tay nằm thẳng băng trên đó. Người đă có h́nh thập giá: trông Người thật vĩ đại!
"Đứng dậy đi nào!" Tên lư h́nh và tên trợ thủ nắm chặt hai đầu đ̣n ngang, nâng kẻ bị án ngồi dậy, đứng lên, rồi nhích lui một chút, đẩy Người dựa vào cột. Nhưng eo ôi, bằng cách kéo trên hai tay bị đóng đinh, trên hai dây thần kinh giữa của Người! Đoạn với tất cả sức lực, v́ thật ra khá nặng, chúng nhanh nhẹn nhấc đ̣n ngang lên, móc một cách khéo léo vào đầu cây cột. Cột này không cao bao nhiêu (khoảng 2m). Rồi với vài cái đinh, chúng đóng tấm biển viết bằng ba thứ tiếng lên chóp cột.
Lúc ấy thân thể Người hơi trịu xuống, kéo dài hai cánh tay theo đường xiên. Đôi vai đă bị thương v́ roi và v́ vác thập giá nay cọ xát một cách đau đớn vào thớ gỗ sù ś. Gáy Người trước đây nổi lên trên đ̣n ngang, nay tụt xuống, lướt đụng đ̣n ngang, dừng ở đỉnh cột, khiến bao mũi nhọn của chiếc mũ gai càng lút vào sọ sâu hơn. Cái đầu đáng thương của Người chúi về đằng trước, v́ bề dày của măo gai không cho phép nó dựa vào gỗ; và mỗi lần ngửng lên là khơi dậy lại các vết châm chích.
Tấm thân ṭn ten của Người chỉ được giữ bằng hai cái đinh đóng vào xương cổ tay (ôi, hai giây thần kinh giữa của Người!). Nó có thể đứng yên mà chẳng cần ǵ khác. Thân h́nh không bổ ra đằng trước được. Nhưng luật là phải đóng cứng hai bàn chân. Để làm việc này, người ta chả cần đế gỗ nhưng chỉ uốn cong hai đầu gối và ép thẳng đôi bàn chân lên cột. Tại sao bắt thợ mộc làm đế đó, v́ thực sự vô ích. Người ta đâu có muốn xoa dịu cơn đau của kẻ bị xử tử. Sau khi bàn chân trái được ép thẳng lên thập giá, th́ chỉ cần một nhát búa là đinh đă thâu vào trung tâm bàn chân (giữa đốt xương thứ hai và đốt xương thứ ba). Tay trợ thủ cũng bẻ cong đầu gối c̣n lại và tên lư h́nh đem bàn chân trái đè lên bàn chân phải đang được giữ nằm thẳng, đoạn với một nhát búa thứ hai, y đâm thủng bàn chân này vào chỗ như đă nói. Mọi sự đều dễ dàng, và rồi vài cú nện mạnh là đinh đă thâu vào gỗ. Cám ơn Chúa, ở đây chỉ có một cơn đau thường, nhưng khổ h́nh sau đó mới khởi sự. Làm hai người, tất cả công việc chỉ kéo dài đôi phút và các vết thương chỉ chảy máu sơ sơ. Đoạn người ta chiếu cố đến hai tên trộm; và lát sau, cả ba thập giá xong xuôi, mặt quay về phía thành giết Chúa.
Chúng ta đừng nghe lũ người Do thái đang đắc thắng cười nhạo sự đau khổ của Chúa Giêsu. Người đă tha thứ cho họ, v́ họ không biết việc họ làm. Trước tiên Người trịu xuống. Sau bao nhiêu cực h́nh, th́ đối với một cơ thể kiệt lực, vị thế bất động đó có vẻ như một sự nghỉ ngơi, trùng hợp với việc suy giảm sức kháng cự trong Người. Nhưng ḱa, Người cảm thấy khát. Tuy nhiên Người chưa nói. Trước khi nằm xuống trên đ̣n ngang lúc năy, Người đă từ chối liều thuốc giảm đau, chén rượu có ḥa mộc dược và mật đắng mà mấy phụ nữ bác ái Giêrusalem đă chế cho Người. Nỗi đau của ḿnh, Người muốn phải trọn vẹn; Người biết ḿnh sẽ làm chủ nó. Người khát. Vâng, "lưỡi với hàm tôi đă dính chặt cùng nhau" (Tv 21,6). Từ tối hôm qua đến rày, Người đă không ăn uống ǵ cả. Bây giờ là chính ngọ. Mồ hôi ở Ghetsêmani, cơn xuất huyết lớn tại phủ đường, bao cơn xuất huyết nhỏ khác, kể cả tí máu đang ri rỉ từ các vết thương tay chân Người đây, hết thảy đă lấy đi một phần lớn khối máu của Người. Người khát. Nét mặt Người căng ra. Khuôn mặt xanh xao hốc hác của Người chằng chịt những vết máu đông lại. Miệng Người hé mở và môi dưới của Người đă bắt đầu xệ xuống! Một ít nước miếng chảy trong râu Người, ḥa lẫn với máu xuất ra từ chiếc mũi bị găy. Họng Người khô và nóng như thiêu đốt, nhưng Người không thể nuốt được nữa. Người khát. Trong bộ mặt sưng phù, đẫm máu và méo mó đây, làm sao có thể nhận ra đứa con đẹp nhất của loài người được? "Thân sâu bọ chứ người đâu phải" (Tv 21,6). Khuôn mặt ấy thật là kinh tởm, xấu xí, nếu ta không thấy chói ngời lên trong đó vẻ uy nghi b́nh thản của vị Thiên Chúa muốn cứu rỗi anh em ḿnh. Người khát! Chốc nữa đây Người sẽ nói thế để kiện toàn Thánh Kinh. Và một tên lính, che giấu ḷng thương xót dưới một lời chế diễu, sẽ thấm miếng bọt bể vào chén rượu của y (các Tin Mừng gọi là dấm) để đưa lên cho Người ở đầu một cây sậy. Người có uống một giọt nào không? Người ta bảo rằng nếu uống, th́ những kẻ bị hành h́nh kiểu ấy sẽ ngất đến chết được. Làm sao sau khi uống, Người c̣n có thể nói được hai ba lần nữa? Không, không! Người sẽ chết vào giờ của Người. Người khát!
Và điều đó vừa khởi sự. Nhưng chỉ lát sau, xảy ra một hiện tượng lạ lùng. Các bắp thịt nơi cánh tay Người tự nhiên săn cứng, trong một sự co rút càng lúc càng tăng; các cơ tam giác, cơ nhị đầu (ở ngực, ở tay) của Người lồi lên dễ sợ. Mấy ngón tay của Người uốn cong lại thành móc. Chuột rút! Hết thảy các bạn đă ít nhiều cảm biết cơn đau từ từ và nhức nhối đó nơi bắp chân, giữa hai xương sườn, lan man khắp thân thể. Phải lập tức ngưng mọi việc để làm giăn bắp thịt co rút ấy bằng cách kéo dài nó ra. Nhưng ḱa, nơi đùi và cẳng chân Chúa Giêsu giờ cũng có những chỗ lồi cứng nhắc dễ sợ như thế, và các ngón chân của Người uốn cong lại. Trông như một kẻ mắc phải bệnh phong đ̣n gánh (uốn ván: tétanos) với những cơn dày ṿ kinh khủng mà hễ thấy một lần là chẳng bao giờ quên. Nhưng đây là chứng co cứng cơ (tétanie) v́ hiện tượng chuột rút lan khắp thân thể. Các cơ bụng săn cứng thành những con sóng bất động, rồi đến các cơ cổ và các cơ hô hấp. Hơi thở Người dần dần trở nên ngắn hơn, cạn hơn. Xương sườn Người, trước đây đă bị nâng lên do hai cánh tay kéo, nay c̣n bị nâng cao hơn nữa. Bụng trên trũng vào và các hốc xương đ̣n vai cũng vậy. Không khí đi vào kêu veo veo nhưng hầu như chẳng ra nữa. Người hô hấp lớn tiếng song không thể thở ra mà chỉ có hít sơ sơ vào. Người khát dưỡng khí (như một người mắc bệnh suyễn đang lên cơn hen). Gương mặt tái mét của Người đỏ dần, đoạn chuyển qua tím rồi hóa xanh dương. Người bị ngạt thở. Hai buồng phổi ứ đầy của Người không thể tuôn thán khí ra được nữa. Trán Người phủ mồ hôi. Đôi mắt lồi của Người lảo đảo. Ai có thể nói được nỗi đau tàn khốc nện như búa vào sọ Người! Người sắp chết. Mà như vậy càng tốt! Người đă chẳng đau khổ đủ rồi ư?
Nhưng không, giờ Người chưa đến. Đói khát, xuất huyết, ngạt thở, đớn đau không thể thắng vị Thiên Chúa Cứu đời, và nếu có chết với những triệu chứng đó, Người cũng sẽ chết thật chỉ v́ Người muốn thôi, bởi lẽ "Người có quyền cất mạng sống bản thân và lấy lại" (thánh Augustinô). Và Người cũng sẽ phục sinh cách như thế. Alleluia!
Vậy th́ chuyện ǵ xảy ra? Chầm chậm, với một nỗ lực phi phàm, Người tựa trên cái đinh ở hai bàn chân, vâng, trên vết thương Người, để rán đứng thẳng. Cổ chân lẫn hai đầu gối duỗi dần và toàn thân lật bật rướn lên, giảm sức kéo của đôi cánh tay lại (sức kéo này là 90kg trên mỗi bàn tay). Lúc ấy, hiện tượng nói trên tự giảm dần, chứng co cứng cơ thối lui, các bắp thịt dăn bớt, ít nhất là các bắp thịt ngực. Hô hấp trở nên đầy đủ hơn, buồng phổi thải bớt thán khí và chẳng mấy chốc gương mặt trở lại sắc xanh như ban đầu.
Tại sao phải nỗ lực như thế? Đó là v́ Người muốn nói với chúng ta: "Cha ơi, xin tha cho họ" (Lc 23,34). Vâng, Người muốn tha cho chúng ta là các lư h́nh của Người. Nhưng chỉ một lát sau, thân ḿnh Người lại bắt đầu trịu xuống... và chứng co cứng cơ tiếp tục. Hễ mỗi lần muốn nói (chúng ta đă giữ lại ít nhất 7 lời của Người) và mỗi lần muốn thở, Người sẽ phải rướn ḿnh lên, đứng trên cái đinh ở đôi bàn chân như vậy. Và mỗi cử động đều dội lên hai bàn tay thành những cơn đau khôn kể xiết (ôi, hai dây thần kinh giữa của Người!). Đây là sự ngạt hơi định kỳ của kẻ bị người ta bóp cổ rồi cho hồi tỉnh, để có thể làm chết ngột nhiều phen. Sự ngạt hơi này, Chúa Giêsu chỉ có thể thoát một chốc nếu bằng ḷng chịu những cơn đau ác liệt và với một sự gắng sức ghê gớm. Mà việc đó diễn ra liên tiếp trong 3 giờ đồng hồ. Thôi, lạy Chúa, xin Ngài chết đi cho!
Tôi đứng đó, dưới chân thập giá, với Mẹ Người, với Gioan, với những phụ nữ đă phục vụ Người. Viên bách quản hơi đứng riêng ra và chú tâm quan sát với sự kính cẩn. Giữa hai lần ngạt thở, Người rướn dậy và nói: "Hỡi con, đây là Mẹ con". Vâng, Mẹ dấu yêu, từ ngày đó Mẹ dă nhận chúng con làm con cái Mẹ. Một lát sau, tên trộm lành khốn khổ đă xin mở được cửa Thiên đàng. Nhưng Chúa ơi, vậy th́ bao giờ Chúa mới chết?
Con biết rằng cuộc Phục sinh đang chờ đợi Chúa và thân thể Chúa sẽ chẳng bị hư nát như thân thể chúng con. V́ đă có viết rằng: "Người sẽ chẳng để Đấng Thánh Người thấy sự hư nát" (Tv 15,10). Nhưng Giêsu tội nghiệp của con ơi, mọi vết thương của Chúa đă bị nhiễm độc cả rồi, ít hơn thế mà cũng c̣n bị nữa. Con thấy rơ là từ các vết thương ấy rỉ ra một thứ nước màu vàng hoe, trong vắt, đọng lại ở điểm trũng thành một lớp vảy như sáp. Trên các vết thương cũ nhất đă thành h́nh những lớp màng tiết ra một thứ mủ. Đúng như lời đă viết: "Các vết thương con nhiễm trùng và mưng mủ" (Tv 37,5).
Một đám ruồi gớm ghiếc, thứ ruồi xanh thường thấy ở đống xác chết và ḷ sát sinh, cuộn bay quanh thân Người và th́nh ĺnh hạ xuống trên một vết thương để hút dịch và đẻ trứng vào đó. Chúng hăm hở tấn công vào mặt mà chẳng có cách nào đuổi đi. May thay, trời sẫm lại, mặt nhật khuất hẳn, khí th́nh ĺnh lạnh buốt. Nên bầy ruồi cũng dần dần bay xa.
Sắp hết ba giờ rồi. Dầu vậy, Chúa Giêsu vẫn chiến đấu. Thỉnh thoảng Người lại rướn lên. Mọi đớn đau, đói khát, chuột rút, tắt hơi, rung hai dây thần kinh đều không giựt được khỏi miệng Người một lời phàn nàn than thở. Nhưng nếu trong khi thân bằng quyến thuộc của Người có đó th́ Chúa Cha -và đây là thử thách tối hậu- xem ra đă bỏ Người: "Lạy Cha, lạy Cha, sao Cha bỏ con?" (Mt 27,46; Mc 15,34; Tv 21,1).
Bây giờ Người biết ḿnh sắp ra đi. Người kêu lớn tiếng: "Mọi sự đă hoàn tất" (Ga 19,30). Chén đắng đă cạn, sứ mạng đă thành. Rồi, rướn lên một lần nữa và như để cho chúng ta biết Người chết v́ Người muốn, "Người kêu một tiếng lớn" (Mt 27,50): "Lạy Cha, con xin phó thác hồn con trong tay Cha" (Lc 23,46). Người chết khi Người muốn. Đừng c̣n ai nói với tôi là chỉ v́ những nguyên nhân sinh lư học!
"Lạy Chúa, chúc tụng Chúa v́ đă dựng nên cái chết thể xác, người chị của chúng con" (Thánh Phanxicô Axidiô, Bài ca tạo vật). Vâng, lạy Chúa, xin chúc tụng Chúa v́ đă thật sự muốn chết. Bởi lẽ chúng con không c̣n chịu nổi nữa. Giờ đây tất cả đều tốt đẹp. Trong một hơi thở cuối cùng, đầu Chúa từ từ gục thẳng xuống đằng trước, về phía con, cằm kê trên xương ức. Giờ con mới thấy rơ khuôn mặt dăn ra và tươi tỉnh của Chúa, khuôn mặt mà dù mang bao vết thương ghê tởm, vẫn rạng ngời vẻ uy nghi rất hiền dịu của v́ Thiên Chúa luôn hiện diện bên trong. Con quỳ sụp xuống trước Chúa, hôn đôi bàn chân bị đóng đinh của Chúa, nơi máu vẫn c̣n chảy và đông lại đầu ngón chân. Tử thi Chúa cứng đờ. Đôi chân Chúa rắn như sắt... và nóng như lửa. Chứng co cứng cơ đă làm cho thân nhiệt Chúa tăng không thể tưởng tượng.
Đất rung chuyển, mặt trời khuất bóng, nhưng đối với con có quan trọng ǵ. Giuse đă đi gặp Philatô để xin xác Chúa và ông sẽ chấp thuận ngay. Ông ghét lũ người Do thái đó, những kẻ đă ép ông giết Chúa cho kỳ được; tấm biển trên đầu Chúa như muốn nói to lên nỗi thù oán của ông: "Giêsu vua người Do thái", v́ vua bị đóng đinh như một tên nô lệ! Viên bách quản trung hậu đă ra đi tường tŕnh sau khi tuyên xưng Chúa thật là Con Thiên Chúa. Chúng con sắp hạ xác Chúa xuống và việc đó sẽ dễ dàng, một khi đinh hai bàn chân được nhổ. Giuse và Nicôđêmô sẽ tháo đ̣n ngang khỏi cột. Gioan môn đồ Chúa yêu sẽ nâng hai chân; và với một tấm ra xoắn lại thành dây, hai người trong chúng con sẽ đỡ thắt lưng Chúa. Tấm khăn liệm đă trải sẵn trên phiến đá đây rồi, trước phần mộ; ở đó, người ta sẽ thư thả nhổ đinh hai tay Chúa ra. Nhưng có ai đang đến ḱa?
À th́ ra lũ người Do thái đă xin Philatô cho dẹp khỏi đồi những thập tự giá chướng tai gai mắt và làm ô uế cuộc lễ ngày mai. Đúng là thứ rắn độc gạn lọc con muỗi nhưng lại nuốt chửng cả con lạc đà! Nhiều binh lính dùng gậy sắt đánh găy đùi hai tên trộm. Họ treo ṭn ten một cách thảm thương, và v́ không thể đứng trên hai chân được nữa, nên chỉ lát sau là chết v́ ngạt thở và co cứng.
Nhưng đối với Chúa lúc này th́ chẳng có ǵ phải làm cả. "Các ngươi chớ đánh găy một xương nào của Người" (Ga 19,36; Xh 12,46; Ds 5,12). Vậy hăy để chúng tôi yên; các anh không thấy Người đă chết đấy ư? Dĩ nhiên rồi, binh lính bảo. Nhưng một tên trong đám đă có một ư tưởng kỳ lạ. Bằng một cử chỉ bi thảm và chính xác, y nâng cán giáo lên và đâm xiên một phát thật sâu vào cạnh sườn bên phải. Trời! Sao thế? "Và lập tức máu cùng nước chảy ra" (Ga 20,34). Gioan đă thấy, tôi cũng thấy, và chúng tôi không nói láo: có một ṿi máu đen lỏng bắn ra trúng ngay tên lính và dần dần chảy xuống trên ngực, đông lại thành nhiều lớp chồng lên nhau. Nhưng đồng thời, đặc biệt rơ rệt trên các đường viền, chảy ra một chất lỏng trong như nước. Xem nào, vết thương nằm bên ngoài và bên dưới nuốm vú, và nhát đâm hơi xiên lệch. Thành thử là máu từ tâm nhĩ phải và nước từ ngoài màng tim. Giêsu tội nghiệp của con ơi, th́ ra quả tim của Chúa đă bị nén bởi chất lỏng này và đă gây thêm cho Chúa một cơn đau khắc khoải, khủng khiếp v́ như phải siết trong một gọng kềm thật chặt.
Những điều chúng con đă thấy chưa đủ sao? Phải chăng để chúng con biết thêm nỗi ḷng của Chúa mà tên lính kia đă ra tay một cách kỳ lạ? Có lẽ cũng v́ quân Do thái đă cho rằng Chúa không chết thật nhưng chỉ bất tỉnh đi thôi. Dẫu sao th́ cuộc phục sinh của Chúa đ̣i hỏi chứng cớ này. Cám ơn anh lính, cám ơn Longinô; ngày kia anh sẽ được phúc tử đạo.

* * *

Và bây giờ, thưa bạn độc giả, chúng ta hăy cám ơn Chúa đă cho tôi có sức viết đến chữ cuối cùng, trong chan ḥa nước mắt! Mọi đớn đau kinh khủng mà chúng ta đă trải nghiệm trong Người như vừa thấy, Người đă suốt đời tiên cảm, dự đoán, ước muốn trong t́nh yêu, để chuộc lại lỗi lầm của chúng ta: "Người bị nộp v́ Người đă muốn" (Is 53,7). Người đă điều khiển tất cả cuộc Khổ nạn của ḿnh, chẳng tránh một khổ h́nh nào cả; Người chấp nhận các hậu quả sinh lư của cuộc Khổ nạn, nhưng không hề bị chế ngự mảy may. Người chết khi Người muốn, như Người muốn và v́ Người muốn.
Chúa Giêsu c̣n hấp hối cho đến tận cùng thời gian. Thật là tốt đẹp, chính đáng việc chúng ta phải đau khổ với Người và cám ơn Người khi Người gởi đau khổ đến cho chúng ta để tham gia vào khổ đau Người đă gánh chịu. Chúng ta phải hoàn tất, như thánh Phaolô nói, những ǵ c̣n thiếu trong cuộc Khổ nạn của Chúa Kitô và phải cùng với Đức Maria, Mẹ Người và Mẹ chúng ta, mà chấp nhận việc đồng khổ nạn của chúng ta một cách vui tươi, yêu mến.
Lạy Chúa Giêsu, Đấng đă không xót thương ḿnh là Thiên Chúa, xin xót thương con là kẻ có tội!

***
 
Trầm tư dưới chân Thánh giá
KARL RAHNER

Kinh nguyện chuẩn bị
Lạy Chúa Giêsu Kitô Cứu Thế, con quỳ trước Thánh giá hồng phúc Chúa đây. Xin cho trí ḷng con chăm chú nghĩ tới cuộc Khổ nạn. Xin Thánh giá Chúa dựng thẳng trước tâm hồn nghèo nàn của con, để giúp con hiểu hơn và ghi nhớ Chúa đă hoàn tất những ǵ, gánh chịu những ǵ và gánh chịu v́ ai.
Xin ơn Chúa đến giúp con, xin cho ḷng con bớt dửng dưng và đần độn; xin cho con quên đi, dù chỉ trong nửa giờ, sự tầm thường của những ngày sống, để đặt bên Chúa mối chân t́nh, ḷng thống hối, niềm cảm tạ của con. Ôi Vua của mọi tâm hồn, xin ôm lấy quả tim yếu đuối, nghèo nàn, sầu khổ và nhọc mệt của con trong t́nh yêu bị đóng đinh của Chúa. Xin làm cho nó cảm thấy hướng về Chúa tự bên trong. Xin khơi dậy trong con những ǵ c̣n thiếu là ḷng trung tín và niềm thương cảm, để suy ngắm cuộc Khổ nạn và cái chết đáng tôn thờ của Chúa.
Con sẽ suy ngắm bảy lời của Chúa trên Thánh giá, bảy lời sau hết Chúa đă thốt lên trước khi cái chết bắt buộc Chúa, Ngôi Lời vĩnh cửu của Chúa Cha, phải im lặng măi măi trên chốn dương gian này. Chúa đă thốt lên những lời phát xuất tự đáy con tim đó trong lúc tâm hồn lai láng đau khổ và đôi môi khát nước cằn khô. Chúa nói hết mọi người, nói cho chính con nữa. Xin cho quả tim con đi sâu, thật sâu vào đó, để con thấu hiểu trọn vẹn. Đừng để những lời ấy xóa mờ trong quên lăng, nhưng sống măi và hữu hiệu trong tâm hồn không sinh khí của con. Chúa hăy đích thân thốt lên những lời ấy cho con đi, để con nghe được âm thanh của Chúa.
Một ngày kia, vào lúc con chết và sau lúc con chết, Chúa lại sẽ nói với con, và những lời ấy sẽ là tiếng đầu của hạnh phúc vĩnh cửu hay tiếng cuối của nỗi khổ không cùng. Lạy Chúa, ước mong giờ con chết, con được nghe miệng Chúa thốt ra những lời nhân thứ yêu thương; đừng để con lỡ dịp. Vậy giờ đây, xin cho ḷng con ngoan ngoăn đón nghe những lời sau hết của Chúa trên Thánh giá.


Lời thứ nhất : "Cha ơi, xin tha cho họ, v́ họ không biết việc họ làm" (Lc 23,34).
Chúa bị treo trên thập giá, nơi họ đă đóng đinh Chúa vào; Chúa chẳng c̣n cách nào thoát khỏi trụ đài dựng đứng giữa trời và đất như thế nữa. Vết thương thiêu đốt toàn thân, măo gai xâu xé da đầu, đôi mắt đầm đ́a máu thắm, tay và chân bị xuyên thâu như bởi một thanh sắt nung đỏ, tâm hồn Chúa là cả một đại dương sầu khổ và thất vọng.
Những kẻ trách nhiệm c̣n đó, dưới chân Thánh giá; họ chưa chịu đi khuất để ít nhất bỏ Chúa chết một ḿnh. Không, họ cứ đứng đó, cười đùa, tin chắc ḿnh có lẽ phải. Cảnh tượng trước mắt không là một bằng cớ sờ sờ đó sao, không chứng minh rằng thái độ của họ đối với Chúa hoàn toàn phù hợp với công lư, khiến họ có quyền hănh diện như là đă tôn vinh Thiên Chúa đó sao? Họ cười nói, đùa giỡn, xúc phạm; và ác tâm đó gây cho Chúa một nỗi thất vọng c̣n ghê gớm hơn mọi đau đớn trong thân ḿnh. Làm sao có người lại đê tiện đến thế? Giữa Chúa và họ c̣n một chút liên hệ nào nữa không? Có ai lại đi làm khổ một người cho đến chết như vậy không? Làm khổ cho đến chết bằng sự dối trá, giả h́nh, điêu ngoa, bội phản, đê tiện, rồi c̣n mặc lấy cái vẻ của lẽ phải, tạo ra cái dáng của ngây thơ, khoác lên bộ diện của ông quan ṭa liêm chính! Thiên Chúa lại để cho xảy ra cái đó trong vũ trụ của Người được sao? Tràng cười khinh mạn của các địch thủ lại có thể vang lên cách mồn một và đắc thắng trong thế giới tạo vật của Thiên Chúa được sao? A! Lạy Chúa, nếu là chúng con th́ sẽ giận dữ thất vọng đến mức nào! Nếu là chúng con th́ sẽ nguyền rủa kẻ thù, nguyền rủa cả Thiên Chúa! Nếu là chúng con th́ sẽ hét to lên, sẽ phát điên lên mà bứt tung bàn tay khỏi đinh thập giá để tống cho một quả vào mặt.
Thế nhưng Chúa lại nói: "Cha ơi, xin tha cho họ, họ không biết mà!" Thực hết hiểu nổi Chúa! Trong tâm hồn xâu xé, đớn đau tột độ của Chúa, c̣n có chỗ cho một lời như vậy ư? Thực hết hiểu nổi Chúa! Chúa yêu mến kẻ thù Chúa, gởi gắm họ cho Chúa Cha, cầu xin cho họ. A! Lạy Chúa, con xin lỗi nói phạm đến Chúa: Chúa c̣n bày đặt cho họ một lời chữa tội vô lư nhất, khó tin nhất: họ không biết việc họ làm! Họ biết hết đó chứ! Họ chỉ giả vờ không biết thôi; mà giả vờ không biết tức là càng biết rơ. Đây là uẩn khúc sâu kín nhất của tâm hồn! Nhưng người ta ghét uẩn khúc đó, chẳng muốn cho nó ra ngoài ánh sáng ư thức. Thế mà Chúa lại bảo họ không biết việc họ làm! Họ chỉ không biết một điều thôi, đó là t́nh yêu của Chúa đối với họ, một t́nh yêu chẳng ai có thể biết nếu không đích thân yêu mến Chúa, v́ chỉ t́nh yêu mới giúp hiểu Ân huệ T́nh yêu.
Chớ ǵ t́nh yêu không hiểu nổi của Chúa cũng thốt ra trên tội con lời tha thứ đó. Xin Chúa hăy nói với Chúa Cha cho con nữa: "Cha ơi, xin tha cho nó, nó không biết việc nó làm!" Ồ, con biết chứ, con biết hết, con chỉ không biết t́nh yêu của Chúa thôi.
Xin cho con nhớ lại lời thứ nhất này của Chúa trên Thánh giá mỗi khi đọc kinh Lạy Cha, con nói cách máy móc thuộc ḷng lời thứ tha cho những ai xúc phạm. Ôi lạy Chúa, không biết đă có lần nào con thực sự bị xúc phạm mà có thể tha thứ từ trên thập giá của t́nh yêu hay không. Nhưng dù sao, con cần sức mạnh của Chúa để tha thứ, tha thứ tận đáy ḷng, cho những ai mà tính kiêu căng và ích kỷ của con coi như những thù địch.

Lời thứ hai : "Tôi bảo thật anh, hôm nay anh sẽ được ở với tôi trên Thiên đàng" (Lc 23,43).
Chúa đang hấp hối, thế mà trong tâm hồn lai láng đau khổ của Chúa vẫn c̣n có chỗ cho nỗi khổ của tha nhân. Chúa sắp chết, thế mà Chúa vẫn băn khoăn về một tên tử tội vừa xưng thú là cuộc đời khốn nạn của hắn chỉ xứng với khổ h́nh ghê rợn hắn đang phải lănh. Chúa trông thấy Mẹ yêu dấu, thế mà Chúa lại ngỏ lời trước với đứa con hư hỏng. Sự câm nín như bỏ rơi của Thiên Chúa làm nghẹn họng, thế mà Chúa lại nói đến Thiên đàng. Bóng tử thần lởn vởn trước mắt, thế mà Chúa vẫn nhận ra được ánh sáng vĩnh cửu. Khi hấp hối, chẳng phải con người chỉ c̣n biết nghĩ đến ḿnh cô đơn và bị ruồng bỏ đó sao? Thế mà Chúa lại quan tâm đến những linh hồn sắp cùng Chúa bước qua ngưỡng cửa Vương quốc. Ôi tấm ḷng từ ái! Ôi tấm ḷng hào hiệp quảng đại! Một tên tử tội khốn khiếp t́m cách ép Chúa một tí mà Chúa lại hứa cho hắn trọn cả Thiên đàng. Phải chăng mọi sự đều đổi mới nhờ cái chết của Chúa? Phải chăng một đời bê tha tội lỗi được biến đổi ngay khi Chúa đến kề bên? Chúa thốt ra trên một đời người những lời khuynh đảo, và đó là lời tha lỗi, tha cả cuộc sống xấu xa đê tiện. Trước một biến đổi như thế, chả c̣n ǵ ngăn cản nó đi vào chốn thánh của Cha. Tuy nhiên, Chúa nghĩ xem, cùng lắm là ta sẽ lưu tâm đến dấu thiện chí của tên vô lại ấy để giúp hắn tí cơ may thoát hiểm. Nhưng c̣n những thói hư, tật xấu, hung ác, dơ bẩn, đê tiện... chẳng lẽ chỉ cần một xúc cảm tốt và một tia sáng hối hận lờ mờ trên thập giá là đủ để hủy diệt hết ư? Chẳng lẽ hạng người như thế lại được Nước Thiên đàng mau lẹ như những tâm hồn sám hối, lâu năm thanh tẩy, như những thánh nhân dành cả cuộc đời thánh hóa xác hồn để xứng đáng với Thiên Chúa ba lần thánh ư? Thật không thể chấp nhận nổi! Thế nhưng Chúa, Chúa lại đưa ra phán quyết vô điều kiện, và hồng ân ấy đi sâu vào tâm can tên trộm, biến ngọn lửa hỏa ngục của cơn hấp hối thành ngọn lửa ngời sáng t́nh yêu thiên linh. Tất cả những ǵ là công tŕnh của Chúa Cha c̣n sót lại nơi hắn th́ t́nh yêu ấy đă rọi sáng tức khắc; tất cả những ǵ xấu xa ghê tởm, chống lại Thiên Chúa trong cuộc đời hắn th́ t́nh yêu ấy đă mau chóng tiêu diệt; và tên trộm cùng với Chúa tay trong tay bước vào nhà Cha.
Xin Chúa cũng ban cho con ơn không bao giờ ngă ḷng, nhưng dám chờ đợi tất cả, và nói mạnh hơn, dám đ̣i hỏi tất cả nơi ḷng tốt của Chúa. Ơn được can đảm thưa với Chúa: "Lạy Chúa, xin nhớ đến con khi Chúa vào trong Nước của Ngài", dầu con là đứa tội lỗi tệ mạt.
Ôi lạy Chúa, chớ ǵ Thánh giá của Chúa cũng dựng thẳng bên chân giường chết của con. Chớ ǵ miệng Chúa cũng hứa với con: "Quả thật, Ta bảo con, ngay hôm nay con sẽ ở với Ta trên Thiên đàng!" Chớ ǵ lời ấy khiến con nên xứng đáng đi với Chúa và trong Chúa vào Nước của Cha, với xác hồn hoàn toàn được cái chết đầy sức thanh luyện của Chúa thánh hóa và xá giải.

Lời thứ ba : "Thưa Bà, đây là con Bà - Hỡi con, này là Mẹ con" (Ga 19,26).
Nay đến giờ Mẹ Chúa lại phải đứng kề bên Chúa lẫn nữa... để chứng kiến Chúa hấp hối. Người mà Chúa đă phán với tại Cana: "Thưa bà, giữa tôi với bà nào có việc ǵ? Giờ tôi chưa đến" (Ga 2,4), người ấy nay không c̣n nài xin phép lạ nữa, nhưng vẫn phải có mặt. Đây là giờ liên kết Con với Mẹ nhưng cũng là giờ chia ly, giờ của cái chết, giờ rứt khỏi tay từ mẫu, khỏi tay sương phụ đứa con trai độc nhất của ḿnh.
Chúa đăm đăm nh́n Mẹ lần cuối. Chúa đă không trừ cho bà mẹ đó một điều ǵ cả. Chúa đă chẳng muốn là nguồn vui cho cuộc sống Người, trái lại chỉ là cớ đắng cay và sầu khổ. Tuy nhiên, đấy bao giờ cũng là ân sủng, v́ đấy bao giờ cũng là t́nh yêu của Chúa. Và sở dĩ Chúa yêu Mẹ, ấy là bởi Mẹ đă nâng đỡ, phục vụ Chúa trong nỗi vui mừng cũng như trong sự đắng cay; và chính như thế mà Người đă trở nên Mẹ Chúa trọn vẹn. Ai là mẹ, là anh em, là chị em Chúa, nếu chẳng phải là kẻ thực hiện thánh ư Cha trên trời? Mặc dù đớn đau như cắt, t́nh yêu của Chúa cũng rung lên nét âu yếm mà trên thế gian này, vẫn thường nối kết đứa con với bà mẹ. Cái chết của Chúa c̣n thánh hiến, thánh hóa những giá trị cao quư và dịu dàng đó nữa, những giá trị khiến rung cảm tâm hồn và làm đẹp trần gian. Không, cái đó không thể chết trong con tim Chúa, dù con tim ấy bị tử thần nghiến nát ra trăm mảnh; Chúa muốn cứu nó để đưa lên trời. Và bởi lúc ấy Chúa cũng đă yêu mến trái đất, nên rồi đây sẽ có một đất trời mới; v́ khi chết để ban cho chúng con ơn rỗi vĩnh cửu, Chúa đă cảm xúc trước những giọt nước mắt của một bà mẹ, đă băn khoăn về phận số của một sương phụ c̣n ở lại dương gian, đến nỗi đă ban cho bà mẹ ấy một đứa con và ban cho đứa con ấy một bà mẹ.
Nhưng dưới chân Thánh giá, Mẹ không chỉ cảm thấy nỗi đớn đau của một bà mẹ có con bị người ta làm khổ. Mẹ đứng đó nhân danh chúng con, như bà mẹ của mọi kẻ sống, hiến tế Con Yêu cho chúng con. Nhân danh chúng con, Mẹ đă thốt lên lời xin vâng trước cái chết của Chúa. Dưới chân Thánh giá, Mẹ là Giáo hội, là ḍng dơi Eva, đang tham gia vào trận chiến bao la giữa con rắn và Con của người nữ. Nên khi ban bà mẹ ấy cho môn đệ dấu yêu, là Chúa ban Mẹ Chúa cho chúng con tất cả. V́ Chúa cũng muốn nói với con: "Con ơi, đây là Mẹ của con!"
Ôi lời đem lại cho chúng con một ân huệ vĩnh cửu! Lạy Chúa Giêsu, dưới chân Thánh giá, kẻ xứng danh môn đệ dấu yêu của Chúa là kẻ từ lúc ấy đem Mẹ Chúa về nhà ḿnh, người mẹ mà đôi tay trinh trong hiền mẫu từ nay sẽ phát ban mọi ân huệ do cái chết của Chúa trào tuôn. Xin cho con ơn biết yêu mến và kính tôn Mẹ Chúa. Xin cũng nh́n con hèn yếu mà nói với Mẹ: "Mẹ ơi, con của Mẹ đây này!"
V́ một tấm ḷng trung kiên và thanh khiết như Mẹ Chúa hẳn sẽ nhân danh vũ trụ mà chấp thuận đám cưới giữa Chiên Con với Hiền Thê Giáo hội, với nhân loại đă được máu Chúa cứu chuộc và thanh tẩy. Sở dĩ con nghe Chúa phó ḿnh cho trái tim từ mẫu của Mẹ, là v́ Chúa đă không chết vô ích cho con; con sẽ có mặt vào lúc mở đầu tiệc cưới vĩnh cửu của Chúa, khi toàn thể nhân loại được biến đổi măi măi và kết hiệp với Chúa không cùng.

Lời thứ tư: "Lạy Thiên Chúa con, lạy Thiên Chúa con, nhân sao Ngài bỏ con?" (Mt 27,46).
Cái chết đang lại gần, không phải là cái chết thể lư vốn đem đến giải thoát và b́nh an, nhưng là cái chết tượng trưng vực thẳm, tận diệt, tuyệt vọng. Cái chết đang lại gần, cái chết nói lên sự bất lực khủng khiếp, cô đơn nặng nề, tước bỏ trọn vẹn, lúc mà tất cả sụp đổ, chạy trốn, chỉ c̣n sót lại một sự ruồng bỏ chua xót, đau thương. Và trong đêm tối của tinh thần, của giác quan ấy, trong sự trống rỗng con tim ấy, linh hồn Chúa vẫn kiên tŕ cầu nguyện; nỗi cô độc gớm ghê của con tim ngập tràn đau khổ ấy đă trở nên nơi Chúa một tiếng kêu van lạ lùng. Ôi lời cầu nguyện của đau khổ, lời cầu nguyện của cảnh bị bỏ rơi, lời cầu nguyện của bất lực vô bờ bến, ngươi quả đáng ca tụng. Lạy Chúa Giêsu, nếu Chúa đă biết cầu xin trong một nỗi khốn cùng như vậy, th́ c̣n hoàn cảnh bi đát nào mà con người không thể kêu lên với Chúa Cha? C̣n nỗi thất vọng nào mà không thể trở nên lời cầu nguyện khi t́m đến ẩn thân trong cảnh bị bỏ rơi của Chúa? C̣n sự câm nín đớn đau nào mà lại quyết tâm không muốn biết rằng một tiếng kêu im lặng như thế vẫn có thể đạt được niềm vui thiên quốc?
Để nói lên nỗi khốn cùng của Chúa, để biến cảnh cô đơn hoàn toàn của Chúa nên một lời kinh, Chúa đă xướng lên câu đầu tiên của một thánh vịnh (Tv 22). Quả vậy, những lời Chúa nói: "Lạy Thiên Chúa con, lạy Thiên Chúa con, nhân sao Ngài bỏ con?" là câu đầu tiên của khúc ai ca cổ xưa ấy, khúc ai ca mà chính Thánh Thần Chúa đă đặt trên môi, trên ḷng vị hiền nhân Cựu Ước, như một tiếng kêu cứu tuyệt vọng. Thành ra ngay cả Chúa, con dám nói thế, trên đỉnh cao sầu khổ, đă không muốn một lời cầu nguyện nào khác ngoài lời cầu nguyện muôn người trước Chúa đă thốt trên môi; và có thể nói là khi cử hành cuộc hy tế trang nghiêm mà ḿnh là hy lễ, Chúa đă dùng những công thức sẵn mang tính cách phụng vụ, để qua đó nói lên trọn vẹn nỗi ḷng.
Xin cho con biết cầu nguyện với lời của Giáo hội Chúa, để những lời đó trở nên cách diễn tả của ḷng con.

Lời thứ năm: "Tôi khát!" (Ga 19,28)
Về lời ấy, Gioan thánh sử giải thích như sau: "Bấy giờ Đức Giêsu biết mọi sự đă hoàn tất th́ Người kêu to: ‘Tôi khát’, để Thánh Kinh nên trọn".
Chúa lại xác minh một lời Thánh Kinh nữa, một lời Thánh vịnh được Thánh Thần linh ứng từ lâu trước cuộc Khổ nạn Chúa. Quả thế, trong Tv 22 câu 16, đă có nói đến Chúa thế này: "Cổ họng con khô ran như ngói, lưỡi với hàm dính lại cùng nhau". Và trong Tv 69 câu 22: "Thay v́ đồ ăn, chúng trao mật đắng. Con khát nước, lại cho uống dấm chua".
Ôi người nô lệ của Chúa Cha, đă vâng lời cho đến chết, chết trên thập giá đau khổ. Bên kia những ǵ xảy ra cho Chúa, Chúa thấy cái Chúa phải t́m cách đạt được; bên kia những hành vi của Chúa, Chúa thấy cái Chúa phải hoàn thành; bên kia những chướng ngại tràn lan, Chúa thấy rơ ràng bổn phận. Ngay trong cơn hấp hối, giữa lúc nửa tỉnh nửa mê, Chúa vẫn lo sao để mọi chi tiết đời ḿnh đều phù hợp với h́nh ảnh vĩnh cửu tâm trí Cha đă cưu mang.
Nên thực chẳng phải v́ nghĩ đến cơn khát không tên đang dày ṿ tấm thân đẫm máu của Chúa, tấm thân phủ đầy vết thương và trần phơi dưới ánh nắng gay gắt của mặt trời chính ngọ, nhưng v́ vâng phục đến cùng thánh ư Cha mà Chúa như muốn nói với một sự khiêm tốn thẳm sâu lạ lùng: "Vâng, điều thánh ư Cha đă tiên báo về tôi qua miệng các ngôn sứ, chính điều đó đang thực hiện. Vâng, tôi khát!" Ôi tâm hồn cao quư, vương giả, coi việc chịu khổ h́nh ghê gớm nơi thân xác chỉ là vấn đề tuân phục lệnh trên! Mà Chúa đă hiểu tất cả sự ghê tởm của cuộc Khổ nạn như thế: như một sứ mạng phải chu toàn chứ không phải là một đ̣n mù quáng của định mệnh, như thánh ư Chúa Cha chứ không phải tâm can độc dữ của con người, như t́nh yêu cứu chuộc chứ không phải là âm mưu của kẻ tội lỗi. Chúa đă gục xuống để chúng con được cứu thoát, Chúa đă chết để chúng con được sống, Chúa đă khát để chúng con được uống nơi nguồn nước mà Chúa mới mạc khải hôm nào đây, trong lễ Lều Trại: "Ai khát hăy đến với Ta, và hăy uống kẻ tin vào Ta; v́ như lời Thánh Kinh: tự ḷng Người có những sông nước sống tuôn chảy" (Ga 7,37-38).
Chúa đă khát v́ con, Chúa đă khát t́nh con, ơn cứu rỗi con; nên như nai khát suối nguồn, hồn con cũng khát Chúa, Chúa ơi!

Lời thứ sáu: "Mọi sự đă hoàn tất" (Ga 19,30).
Thực ra, Chúa đă nói: "Chấm dứt rồi!" Vâng, lạy Chúa, giây phút chấm dứt của Chúa đă đến rồi: chấm dứt cuộc đời, chấm dứt danh dự, chấm dứt hy vọng nhân loại, chấm dứt chiến đấu và những công tŕnh đă thực hiện lâu nay. Tất cả thực đă chấm dứt; tất cả đều trống rỗng và cuộc sống Chúa sắp tan biến. Bất lực! Tuyệt vọng!... Nhưng chính sự chấm dứt này lại hoàn thành đời Chúa, v́ chấm dứt trong t́nh yêu và trung tín là một kết thúc rực rỡ. Thất bại của Chúa là một chiến thắêng oai hùng.
Ôi lạy Chúa, chừng nào con mới hiểu được định luật này của đời Chúa, mà cũng là định luật của đời con: chết là sống, từ bỏ là chiếm lại, khó nghèo là sung túc, khổ đau là ân sủng? Khi nao con mới hiểu: chấm dứt có nghĩa là được hoàn thành?
Vâng, Chúa đă hoàn thành: hoàn thành sứ mạng Cha trao, nốc cạn một hơi chén đắng, gánh trọn cái chết kinh khủng, xong xuôi việc cứu rỗi đời. Chúa đă chiến thắng tử thần, đập tan tội lỗi, chinh phục ma vương, mở cửa sự sống, cho con cái Thiên Chúa được hoàn lại tự do! Cơn lốc Thánh Thần từ nay có thể mạnh thổi. Và thế giới âm u dần cháy lên với ngọn lửa t́nh yêu Chúa, vũ trụ sầu khổ phực thiêu trong hỏa ḷ thần tính Chúa, địa cầu ch́m trong biển lửa hạnh phúc của sự sống Chúa. Mọi sự đă hoàn tất!
Chúa là Đấng hoàn thành vũ trụ, xin cho con nên hoàn thiện trong tinh thần Chúa, lạy Ngôi Lời của Cha, Đấng đă hoàn tất hết thảy trong thể xác và trong cái chết đớn đau của ḿnh.
Ước ǵ một ngày kia, lúc hoàng hôn cuộc sống, con cũng có thể nói: "Mọi sự đă hoàn tất. Con đă chu toàn sứ mạng Chúa giao cho con". Ước ǵ con cũng có thể lặp lại theo Chúa lời kinh tế hiến, khi bóng tử thần lảng vảng quanh con: "Cha ơi, giờ đă đến... Con đă tôn vinh Cha trên trần gian, khi hoàn tất công việc Cha giao con thực hiện. Th́ bây giờ, xin hăy tôn vinh con bên Cha" (Ga 17,1-5).
Ôi Giêsu, dù sứ mạng Chúa Cha trao cho con là lớn hay nhỏ, quan trọng hay tầm thường, êm ái hay cay đắng, th́ xin vẫn ban cho con ơn hoàn thành theo gương Chúa, Đấng đă hoàn thành hết thảy, ngay cả cuộc đời con, để con sống đời con cho tốt đẹp.

Lời thứ bảy: "Cha ơi, con trao lại hồn con trong tay Cha" (Lc 23,46).
Ôi Giêsu, kẻ bị bỏ rơi nhất trong loài người, ôi trái tim tan nát v́ đau đớn, Chúa đă kiệt lực. Đây là lúc cùng tận, lúc mà hết thảy đều bị tước bỏ, ngay cả linh hồn, ngay cả tự do chọn lựa giữa ưng thuận hay từ chối, lúc mà ta không c̣n thuộc về ta. Bóng thần chết đă lấp ló đứng chờ. Nhưng ai tước bỏ như thế? Cái ǵ tước bỏ như thế? Hư vô ư? Định mệnh mù quáng ư? Thiên nhiên tàn nhẫn ư? Không! Chính là Cha, chính là vị Thiên Chúa khôn ngoan và lân mẫn. Do đó Chúa đă phó ḿnh. Hoàn toàn tin tưởng, Chúa trao ḿnh lại trong đôi tay vô h́nh hiền dịu của Cha, đôi tay mà chúng con, v́ không tin, v́ quá bám víu lấy ḿnh, tưởng là tḥng lọng gớm ghê của định mệnh mù quáng và của thần chết. Chúa biết đấy là tay Cha, và đôi mắt Chúa, tối mờ v́ thần chết, vẫn c̣n nhận ra Cha, vẫn c̣n đặt trong ánh mắt an b́nh đầy t́nh hiền phụ của Cha, và miệng Chúa thốt lên lời cuối cùng đời Chúa: "Cha ơi, con trao lại hồn con trong tay Cha".
Chúa trao tất cả vào tay Đấng đă ban cho ḿnh tất cả. Chúa đặt hết vào tay Cha, không đ̣i bảo chứng, không chút giới hạn. A! Nhiều lắm, nhưng cũng nặng trĩu và cay đắng biết bao! Cái làm nên gánh nặng đời Chúa: loài người, thô bạo, sứ mạng, thập giá, thất bại, cái chết, Chúa đă phải gánh lấy một ḿnh. Nhưng bây giờ, chẳng c̣n ǵ phải gánh nữa, và Chúa có thể trao lại tất cả và chính ḿnh Chúa trong tay Cha. Tất cả! Tay Cha mang rất tốt, rất dịu dàng. Đôi tay của người mẹ! Đôi tay đó úp lên hồn Chúa, như người ta ấp ủ một cánh chim non trong ḷng bàn tay với cả ư tứ mến thương. Bây giờ chẳng c̣n ǵ nặng nữa. Tất cả đều nhẹ, đều là ánh sáng, ân sủng, an toàn dưới bóng con tim Cha. Nơi đây người ta có thể khóc hết nước mắt và được Cha lau khô bằng cái hôn hiền phụ.
Ôi Giêsu, một ngày kia Chúa cũng trao linh hồn hèn hạ và thân xác khốn khổ của con vào trong tay Cha chứ? Lúc ấy, xin Chúa hăy đặt khối nặng đời con, khối nặng tội lỗi con đừng trên đĩa cân công lư nhưng trong tay Cha. Chạy trốn đâu, ẩn khuất đâu ngoài bên Chúa, người anh em đă cay đắng chịu mọi khổ h́nh v́ tội con. Hôm nay con đến với Chúa, quỳ trước Thánh giá Chúa, hôn đôi chân đă chảy máu v́ im lặng bước theo con trên quăng đường quanh quéo của đời con. Con ôm lấy Thánh giá Chúa, ôi Bạn T́nh vĩnh cửu, Ḷng của muôn ḷng, Trái tim bị đâm thủng, Trái tim hết sức kiên nhẫn, Trái tim vô cùng quảng đại. Xin thương xót con. Xin đem con vào t́nh yêu Chúa. Và khi cuộc đời lữ thứ của con sắp chấm dứt, khi ngày đă gần tàn, khi bóng tử thần vây bọc lấy con, th́ xin Chúa cũng thốt lên lời sau hết của Chúa: "Cha ơi, con trao lại hồn con trong tay Cha", ôi Giêsu từ ái! Amen.


Linh mục Phêrô Phan Văn Lợi
dịch từ bản Pháp ngữ